Para acadar os obxectivos marcados no Proxecto Barriga Verde, desde a AC Morreu o Demo estamos a desenvolver toda unha serie de actividades de difusión, dinamización e investigación dirixidas a diferentes públicos, dirixímonos especialmente aos seguintes grupos:

  • As persoas maiores que, pola súa idade, conservan a memoria do personaxe
  • As crianzas, que potencialmente poden integrar a Barriga Verde no seu imaxinario desde unha idade temperá.
  • Os/as adolescentes, que poden ter un papel importante á hora de recuperar a memoria do personaxe falando cos seus maiores.
  • Os adultos que, mesmo sen ter coñecido directamente a Barriga Verde, poden contribuír á súa difusión entre as novas xeracións ou traballar por recuperar este legado.

 

Actividades da asociación

2017

O ano 2017 estivo marcado en grande medida pola proxección internacional do nos títere internacional favorito. Dentro das actividades nesta liña, é de destacar a presenza en diferentes festivais ibéricos e internacionais e mais a tradución das nosas exposicións. Barriga Verde continúa a chegar a novos públicos e a se asentar como unha parte imprescindible da nosa cultura.

  • Exposición Barriga Verde. De feira en feira, no Topic de Tolosa, desde marzo ata outubro, estreamos versión en castelán  (e en euskera) da nosa grande mostra, ademais dun novo catálogo en castelán e inglés.  Un total de 7.830 visitantes coñeceron o mundo as feiras e dos títeres galegos no principal museo dedicado ao títere no Estado. Con estas cifras superamos as 18.000 que viron as mostras nas súas diferentes paradas.
  • Títeres Alakrán foi o responsable de levar a súa versión de Barriga Verde a festivais internacionais. Así, participou no III Festival Internacional Titinerantes del Desierto de Atacama e realizou representacións en Santiago de Chile.
  • Tamén tivemos Barriga Verde no Festival de Títeres de Sevilla, con obra a cargo de Alakrán, proxección do documental Morreu o Demo, acabouse a peseta, e a exposición Onde foi Barriga Verde? con cartelas en castelán, que temos dispoñibles para interesados.
  • Titiricuenca e Barcelona recibiron tamén o traballo de Alakrán en diferentes funcións.
  • Mandamos unha réplica do Barriga Verde que custodiou Alfonso Silvent na súa casa de Lérez a Barcelona, de novo da man de Alakrán, para un emigrante que lamentaba non ter visto a obra na súa infancia.
  • Máis preto de nós, Viravolta Títeres levou a Barriga Verde a Pol,  Compostela, Vilatuxe e Lalín mentres Alakrán tivo actuacións co personaxe en Cangas, Compostela, O Valadouro e Cee.
  • Artellamos a segunda edición de Titiriberia. O festival deu un paso de xigante ao incorporar os títeres de volta á programación da Feira Cabalar de Francos. Ringleiras de xente e cheos absolutos amosan o interese do público polo xénero. Ademais, contamos coa presenza de titiriteiros de Portugal, Francia e Italia.
  • No marco da nosa iniciativa de recuperación da memoria, gravamos e publicamos vídeos con testemuños sobre Barriga Verde e as festas de Padrón, Compostela e Muxía.
  • Recuperamos a historia da recuperación de Barriga Verde no noso web. 
  • Desenvolvemos unha interesantísima colaboración coa residencia As dores de Lalín. Obradoiros, a exposición Onde foi Barriga Verde?, representacións e recollida de memorias amosaron o potencial dos títeres para traballar a dinamización e activar a memoria na terceira idade.
  • Tamén en Lalín desenvolvemos obradoiros de Títeres en Igualdade con diferentes centros de ensino.
  • En Allariz, tivemos tamén obradoiros e a expo Onde foi Barriga Verde?, e pode verse na actualidade no Pazo de Liñares.
  • Sacamos un calendario para 2017, e outro para 2018, que meteu a Barriga Verde en moitas casas!
  • E aínda temos pendentes de tirar á luz uns cantos proxectos, entre eles máis audiovisuais, que están a nos dar moito traballo!

Fóra do noso traballo directo, Títeres Cascanueces continuou coa súa aposta polo personaxe e este ano puxo en escena dúas novas obras con el de protagonista, <i>O baúl de Barriga Verde</i> e <i>A festa de Barriga Verde</i>, que xa estivo a representar en diferente localidades do país. As montaxes súmanse a aquelas que xa tiña a homenaxear o noso títere tradicional e amosan a vitalidade que presenta  recuperación deste patrimonio para as táboas.

2016

  • Non cabe dúbida que o ano arrincou co que é un paso de xigante para coñecermos mellor a historia do noso títere tradicional predilecto. A lectura e publicación da tese da nosa compañeira Comba Campoi “O teatro popular de marionetas como medio de comunicación das subalternas. O caso da barraca de Barriga Verde na Galiza de Postguerra (1939-1960)” supón un novo fito no coñecemento arredor deste personaxe e introduce de xeito pioneiro o estudo sobre os títeres na investigación universitaria do país.
  • Non houbo moito tempo para a celebración. Non pasara nin un día e producíase a detención en Madrid de Títeres desde Abajo. Desde a Asociación desenvolvemos un intenso traballo de denuncia deste surrealista episodio, e elaboramos un comunicado que foi lido polo noso compañeiro Borja Ínsua na mobilización que se realizou en Compostela a pedir a liberación dos titiriteiros.
  • En abril, outra boa nova para o escaso patrimonio que se conserva do títere tradicional. A familia Silvent de Lérez acordaba deixar en depósito no Museo Galego da Marioneta de Lalín as pezas orixinais da barraca de José, conservadas grazas ao seu fillo Alfonso Silvent e que se puideran ver na exposición De feira en feira. Deste xeito, o museo incorporou esa imprescindible sala monográfica sobre Barriga Verde.
  • Esta nova mostra de xenerosidade foi, por desgraza, das últimas que nos deixou Alfonso Silvent. O falecemento do que foi o noso primeiro socio de honra,colaborador imprescindible e entusiasta do labor da asociación, marcou de xeito inevitable o 2016 para todos nós.
  • A Alfonso tivémolo moi presente tamén no noso posto no Culturgal, un evento ao que achegamos un novo calendario e presentamos o catálogo de De feira en feira, que aínda non se puidera ver neste encontro.
  •  Tamén no evento demos a coñecer outro dos nosos proxectos. O conto ilustrado Barriga Verde. Unha odisea na feiraUn traballo de Germám Ermida e Heitor Real que quere achegar o personaxe e mais o mundo das feiras ás novas xeracións. Alén do libro en si, o proxecto conta tamén con extras que se poderán seguir nesta mesma web.
  • O Día das Letras dedicado a Manuel María facilitou unha invasión de novos barrigas verdes a escenarios e eventos. O texto que este poeta lle dedicou ao noso boneco preferido foi levado ás táboas en adaptacións de Títeres Cascanueces e como un contacontos de Fran Rei. Aínda que nós non tivemos nada que ver nestas montaxes, aledámonos enormemente da difusión que con eles conseguiu o personaxe, e estamos encantados de que novos artistas se animen a achegarse a este patrimonio escénico.
  • Onde si que estivemos implicados foi na adaptación que realizou Viravolta do texto de Manuel María. Un fermoso conto con títeres de mesa que se estreou o pasado mes de setembro.
  • Por suposto, o prato forte para nós foi o I Titiriberia. Olladas sobre os Cristovos. O festival sobre títeres tradicionais, pioneiro no Estado, supuxo un intenso traballo e foi unha experiencia estupenda que agadamos poder repetir en vindeiras edicións co Concello de Teo e o apoio da Deputación da Coruña.
  • A maiores deste grande encontro, levamos a nosa exposición Onde foi Barriga Verde? a Celanova, Vilar de Santos e, por suposto, a Teo.
  • Ademais, proxectamos o documental Morreu o Demo, acabouse a peseta en Arteixo, O Porriño e, de novo, Teo.
  • Houbo representacións de Barriga Verde, xa a cargo de Alakrán ou xa de Viravolta Títeres, en Lalín, Santiago de Compostela  (varias), Pontevedra e Cangas e a Barraca de Viravolta visitou Vilatuxe. Tamén foi Viravolta a responsable de levar a Barriga Verde ao festival de títeres de Oropesa del Mar e Marina D’Or, a dar a coñecer a tradición galega fóra das nosas fronteiras.
  • En canto a charlas sobre o noso proxecto, pasamos por Bóveda, Vilar de Santos, Lugo e A coruña, e preparamos para a Cidade da Cultura o obradoiro Textos para títeres na literatura galegano que se facía un repaso pola relación de diferentes autores co mundo dos monicreques.
  • O noso personaxe predilecto conseguiu tamén este verán unha particular presenza na TVG co programa Feirantes e a súa sección de humor chamada, precisamente Barriga Verde. Alá foi o noso compañeiro Anxo García para falar da tradición galega de títeres e dos Silvent.
  • E, aínda que non se viu moito por fóra, este ano fixemos moita investigación. Estamos a procesar entrevistas, gravacións de audio e de vídeo e un lote de material co que agardamos botar nova luz sobre o traballo dos Silvent e doutros titiriteiros e feirantes do país.

2015

  • Comezamos o ano coa nosa grande exposición Barriga Verde. De feria en feira no Museo do Pobo Galego. Desde aquela, a mostra pasou polo Museo Galego da Marioneta de Lalín, polo Pazo da Cultura de Pontevedra e mais pola Igrexa da Madalena de Ribadavia, sumando máis de 11.000 visitas en todas as súas paradas.
  • A exposición, e todas as súas actividades paralelas, ocuparon boa parte do labor da asociación ao longo do ano. E é que de xeito paralelo a esta itinerancia, desenvolvemos, grazas á colaboración desinteresada dun excelente grupo de colaboradores e activistas (que, como nós, queren revivir con forza o noso títere favorito), un completo catálogo da exposición, con 165 páxinas cheas de interesantísimos contidos.
  •  Unha das novas do ano foi para nós a estrea de Barriga Verde ataca de novo, a versión que Borja Ínsua, de Títeres Alakrán, realizou da obra clásica dos Silvent. E foi tamén toda unha ledicia incorporarmos a Borja á nosa asociación e sumarmos así esforzos pola recuperación do títere tradicional.
  • Así pois, o traballo de Alakrán por unha banda e de Viravolta por outra fixo posible que houbese en 2015 un bo feixe de representacións de Barriga Verde por todo o país. Varias sesións en Santiago de Compostela (entre elas unha no festival Galicreques), Lérez, Brión, Tameiga, Mos, Pol, Vilatuxe ou Lalín puideron ver en acción o Rei da Cachaporra.
  • Ademais, houbo proxeccións do documental Morreu o Demo, acabouse a peseta, conferencias, presentacións de publicacións e obradoiros.
  • Non podemos esquecer a presenza de Barriga Verde no Festival Nortíteres e mais na Feira do Libro de Guadalaxara, en México, da man de Borja Ínsua. Representacións, proxeccións e presentacións do proxecto deron a coñecer a nosa tradición titiriteira da outra banda do Atlántico.
  • No web, publicamos dúas novas pezas audiovisuais e recuperamos dúas publicacións pioneiras sobre a familia Silvent.

2013-2014

Desde a posta en marcha do proxecto, a comezos de 2013 véñense desenvolvendo múltiples accións de difusión. Aínda que aquí destácanse as que se realizaron unicamente no primeiro ano de actividade da Asociación, pódese seguir con máis detalle o noso traballo e propostas en Función e coñecer contidos editados por nós no marco do proxecto en Cordel.

  • Exposición:Barriga Verde. De feria en feiraEn outubro de 2014 o Pazo de San Marcos de Lugo acollía a primeira parada deste grande proxecto. Unha mostra con pezas orixinais da familia Silvent onde se reconstrúe, en grande formato, con propostas interactivas e todo luxo de detalles, o mundo das feiras tradicionais galegas, a tradición europea de títeres e a historia de Barriga Verde e dos Silvent. Un magno proxecto que concentrou unha grande parte dos esforzos da Asociación Morreu o Demo durante este bienio.
  • Exposición e guía didáctica: Onde foi Barriga Verde?
  • A exposición pretende animar o visitante a reflexionar, a partir do esquecemento da figura de Barriga Verde en apenas 40 anos, sobre a perda do patrimonio inmaterial. A transmisión interxeracional, a perda de identidade e a importancia de manter referentes propios que se poden reelaborar e recrear son temas que complementan a propia historia de Barriga Verde e da familia Silvent.
    A mostra retrotráenos ao comezo das investigacións actuais sobre Barriga Verde, salientando a escaseza de material existente sobre a figura e amosando o seu proceso de esquecemento. As conexións europeas dos lances do personaxe, a situación actual deste legado ou o mundo das feiras e a súa evolución son temas que tamén se abordan nunha linguaxe sinxela e complementados con ilustracións, mapas e fotografías.
    Ademais, o discurso expositivo sitúase no punto de partida do actual proceso de recuperación do personaxe. Con este fin, déixanse abertos moitos dos contidos e saliéntase a falta de información que existe en varios casos.A exposición conta cunha guía didáctica que se pode descargar desde o web barrigaverde.eu, na que se propoñen actividades para diferentes idades. A linguaxe, a historia, a expresión artística ou os procesos de recuperación de memoria son algúns dos ámbitos que se propoñen. Desde a elaboración de títeres ata análises sobre as formas de lecer de diferentes xeracións, hai actividades para todas as idades e intereses.
    Coñece máis sobre a mostra e descarga a Guía neste artigo.
  •  Edición en libro-DVD do documental Morreu o Demo, acabouse a peseta.
    Un documental e máis de sesenta páxinas de contidos conforman este lanzamento. O filme, que se puido ver xa en diferentes festivais e que está dispoñible para a súa proxección, chega agora para a súa distribución en formato doméstico nunha edición de luxo que achega múltiples contidos extra.O filme dirixido por Pedro Solla e con produción executiva de Comba Campoy, amosa por unha banda o proceso de recuperación da barraca de Barriga Verde da man da compañía Viravolta Títeres, ao tempo que indaga nos parentes europeos de Barriga Verde: Punch, Pollichinella, Guignol ou Kaspar, amosando a vitalidade dun legado a nivel continental que tamén ten a súa representación no noso país.O DVD vai acompañado dun libro de 62 páxinas que permite coñecer máis polo miúdo o proceso de xestación do documental, a importancia da tradición europea de títeres, a familia europea destes bonecos ou unha primeira achega á biografía de José Silvent, principal responsable de que Barriga Verde se convertese nun fito da nosa cultura popular. Textos de Toni Rumbau, Xaime Iglesias, Comba Campoy ou Germám Ermida actúan a xeito de extras do documental e permiten unha ollada máis fonda a este fenómeno da nosa escena.
    Coñece o libro-DVD
  • Participación na edición do libro José Silvent. O auténtico Barriga Verde de Xaime Iglesias.
    Esta obra pioneira repasa de xeito exhaustivo o percurso vital e profesional de José Silvent, quen se sabe foi o introdutor en Galiza da figura de Barriga Verde. Alén de tentar responder a moitas incógnitas sobre a persoa e o seu espectáculo, o libro de Iglesias achega documentación inédita e recupera parte do texto dunha obra que ata o momento apenas ficaba na memoria dos espectadores e da familia Silvent.

A publicación, elaborada con agarimo e rigor, trata de

dar a coñecer a vida, arte e realizacións deste titiriteiro, sen dúbida, o máis popular da nosa 

terra durante o século pasado, que, polas súas excepcionais calidades persoais e artísticas, 

converteuse no mítico Barriga Verde para o público, que o aplaudía afervoadamente. Con linguaxe coloquial e estilo sinxelo, o

autor sitúao nos contextos social e histórico

e destaca a relevancia que tivo o seu espectáculo de monicreques para a nosa lingua.
Descobre máis sobre a biografía de José Silvent

  • Representacións do espectáculo Barriga Verde, da man de Viravolta Títeres (Ribadavia, Redondela, Merza…)
  • Presentacións das publicacións. (Pontevedra, Vigo, Ourense, Betanzos, Lugo, Ribadeo, Compostela, Marín, A Coruña…)
  • Proxeccións do documental. (Ribadavia, Redondela, Porto, Lisboa, Vedra, Tolosa, Barcelona, Alacant, Compostela…)
  • Charlas didácticas para crianzas As marionetas do mundo e os mundos de Barriga Verde
  • Posto, exposición e presentación do proxecto no Culturgal, feira das Industrias Culturais.
  • Colaboración co Museo do Pobo Galego para o Café da Memoria dedicado aos Titiriteiros
  • Edición de camisetas co personaxe
  • Sorteo de material
  • Presentación do proxecto en foros internacionais sobre títeres e teatro (Barcelona, Bilbao, Ribadavia, Porto…), e tamén sobre proxectos culturais (Máster de Xestión Cultural da USC, IES a Farixa)
  • Elaboración dun catálogo de actividades arredor de Barriga Verde para centros de ensino e culturais, bibliotecas e todo tipo de entidades. Consúltao aquí!
  • Recollida de testemuños sobre Barriga Verde polo país.
  • Nomeamento de Alfonso e de Juan Silvent, descendentes de titiriteiros que levaron a Barriga Verde por todo o país, como socios de honra da AC Morreu o Demo.
  • Creación do web, perfil en Facebook, Twitter e publicación de fotografías, artigos e outros materiais sobre o personaxe.

 

 

Antes da AC Morreu o Demo: 2001-2013

As persoas que facemos parte da Asociación levamos xa tempo a traballar na recuperación e na difusión da figura de Barriga Verde e mais da súa historia. Aquí listamos algunhas das accións que temos desenvolvido mesmo antes de nos integrar en Morreu o Demo.

  • Recuperación do espectáculo. Viravolta Títeres, ano 1998.
    Espectáculo de títeres concibido por Viravolta títeres a partir das investigacións de Anxo García sobre o repertorio tradicional do personaxe, aínda que adaptado ao público contemporáneo. Os argumentos clásicos do teatro de cachaporra están presentes, como o enterro, o Barbeiro, o touro polo rabo ou o xogo da pelota.
  • Reconstrución da barraca O Pavillón da Risa. Viravolta Títeres, ano 2010.
    Barraca construída por Viravolta títeres  a imaxe e semellanza da última barraca de Barriga Verde que temos documentada. Ten capacidade para máis de 50 persoas e no seu interior a compañía oferta espectáculos de títeres e de varietés, así como obradoiros de todo tipo.
  • Documental Morreu o Demo, acabouse peseta. Tintimán Audiovisual. 2012.
    Longametraxe documental de 78 minutos, producida por TINTIMÁN AUDIOVISUAL e dirixida por Pedro Solla. O filme aborda a figura de Barriga Verde, a través das intervencións dos descendentes de Silvent, e documenta o proceso de reconstrución da barraca a cargo de Viravolta. Ao mesmo tempo, inclúe testemuños e imaxes doutras marionetas da tradición europea: Guignol, Dom Roberto, Punch, Pulcinella, Don Cristóbal ou Kasparek. O documental foi adquirido pola TVG para a súa  emisión.  A AC Morreu o Demo procedeu á súa edición como Libro-DVD en 2013.
  • Inicio da investigación de Xaime Iglesias, ano 2000.
    O interese de Iglesias por Barriga Verde é moi anterior á publicación do seu libro Xosé Silvent Martínez. O mítico Barriga Verde. O autor xa publicara desde o ano 2000 varios artigos sobre a cuestión en medios escritos e dixitais como Barriga Verde, un persoeiro con engado, editado pola Asociación Cedofeita, de Lérez.
  • Primeiros rascuños da exposición e actividades divulgativas sobre Barriga Verde. Germám Ermida. Ano 2001.

 

Como se pode observar, as iniciativas para a recuperación do títere tradicional e de Barriga Verde veñen de lonxe. A constitución da asociación supón un fito que vén confirmar o compromiso a longo prazo que asumimos todos os que estamos implicados neste proxecto, porque entendemos que a recuperación e dignificación de Barriga Verde e do títere tradicional é un proceso de longo percorrido que non se esgota nun programa puntual, senón que é necesaria unha acción continua e continuada no tempo.

Do mesmo xeito, a Asociación está aberta á incorporación de novas persoas socias, que teñan interese en contribuír ao proceso de recuperación e posta en valor do patrimonio titiriteiro galego.